Je bent al een paar weken of maanden thuis. Er is een ziekmelding geweest, er zijn gesprekken met de bedrijfsarts geweest, er zijn adviezen gegeven. Maar je hebt het gevoel dat het traject jou overkomt in plaats van dat jij er iets over te zeggen hebt.
Dat is precies het moment om een re-integratiecoach in te schakelen. En je hoeft daarvoor niet te wachten tot je werkgever of de arbo dat voor jou regelt.
Een re-integratiecoach inschakelen doe je wanneer je ziek bent en regie wil houden over je eigen herstel en werkhervatting. Dit is zinvol in vier concrete situaties:
In dit artikel:
Wanneer is het moment om zelf een re-integratiecoach in te schakelen?
Moet ik wachten tot mijn werkgever of arbo een coach inschakelt?
Hoe stel je je eigen re-integratiecoach voor aan je werkgever?
Er komt veel op je af als je ziek bent. De ziekmelding bij HR. Gesprekken met de bedrijfsarts, die in week zes een probleemanalyse opstelt en rond week acht het plan van aanpak mede bepaalt. Adviezen over je belastbaarheid. Een plan dat je werkgever je voorlegt terwijl jij nog midden in herstel zit. En ondertussen de vraag: wat wil ik hier eigenlijk zelf mee?
Een re-integratiecoach staat aan jouw kant in dat proces. Niet aan de kant van de werkgever, niet aan de kant van de arbo. Aan jouw kant.
Concreet betekent dat:
Een re-integratiecoach is geen arts en stelt geen medisch oordeel over jouw belastbaarheid. Dat is voorbehouden aan de bedrijfsarts.
En als er ook sprake is van burn-out: re-integratiecoaching en burn-out herstel zijn twee aparte processen. Burn-out vraagt eerst fysiologisch herstel, voordat de vraag “hoe en waar ga ik werken?” zinvol te beantwoorden is. Een re-integratiecoach kan dat herstelproces ondersteunen en je helpen regie te houden in het formele traject, maar vervangt gerichte burn-out begeleiding niet. Meer hierover verderop in dit artikel.
Eerder dan de meeste mensen denken.
De meeste mensen wachten af. Ze gaan ervan uit dat de werkgever of arbo vanzelf een coach regelt, en dat zij dan maar volgen. Dat klopt juridisch gezien ook gedeeltelijk: je werkgever is primair verantwoordelijk voor je re-integratie, vastgelegd in de Wet verbetering poortwachter. (Bron: UWV) Maar verantwoordelijkheid voor het proces betekent niet automatisch goede begeleiding voor jou als persoon.
Dit zijn de vier situaties waarbij het direct zinvol is om zelf een re-integratiecoach in te schakelen:
1. Je voelt dat het traject jou overkomt.
Er worden gesprekken gevoerd, een plan gemaakt, adviezen gegeven. Maar jij hebt het gevoel dat jij de minste inbreng hebt in een plan dat helemaal over jou gaat. Dat is het moment om ondersteuning te zoeken die jou helpt actief aanwezig te zijn in je eigen traject.
2. Het traject staat stil of gaat te langzaam.
Je werkgever neemt weinig initiatief. De bedrijfsarts zie je alleen bij formele momenten. Er is geen concreet plan, of het plan dat er is staat al weken op papier zonder uitvoering. Afwachten kost je tijd, en ook de rechten die je hebt.
3. Er speelt meer dan alleen verzuim.
Je bent ziek geworden door werkstress, een conflict, of een burn-out. Terugkeer naar dezelfde situatie is geen reële optie. Dan helpt een coach om te bepalen wat wél een optie is en hoe je dat bespreekbaar maakt.
4. Je gaat moeilijke gesprekken in.
Gesprekken met de bedrijfsarts, je leidinggevende of HR voelen onevenwichtig. Je weet niet goed wat je kunt zeggen, waar je op moet letten en wanneer je bezwaar mag maken. Een re-integratiecoach helpt je die gesprekken goed voorbereid in te gaan.
Ben je al langer dan een jaar ziek en is het perspectief op terugkeer bij je eigen werkgever onduidelijk? Dan speelt er mogelijk meer dan alleen de vraag welke coach je inschakelt. Lees dan ook het artikel ‘Spoor 2 traject als werknemer: wat het is en wat je moet weten’.
Nee.
Dit is het misverstand dat ik het meest tegenkom. Mensen die maanden wachten omdat ze ervan uitgaan dat werkgever of arbo “vanzelf” een coach regelt. Dat gebeurt soms. Maar het is geen garantie.
En de coach die jouw werkgever kiest, werkt binnen de opdracht van je werkgever. Dat wil niet zeggen dat zo’n coach niet goed is. Maar zijn focus ligt op het re-integratieproces als geheel. Een coach die jij zelf kiest, werkt met jou als vertrekpunt.
Ook als je werkgever een coach voor jou kiest of aanwijst, heb je het recht om te vragen naar diens achtergrond en aanpak. Pas de begeleiding niet bij jou, dan kun je dat bespreekbaar maken met je werkgever.
Je kunt zelf een re-integratiecoach zoeken, een kennismaking aanvragen en die coach vervolgens voorstellen aan je werkgever. Je werkgever is vanuit de Wet verbetering poortwachter verantwoordelijk voor het faciliteren van je re-integratie. Als je werkgever zelf weinig actie onderneemt, kun je dit onderdeel maken van het gesprek over het plan van aanpak.
Een concreet risico als er niets gebeurt: na twee jaar ziekte beoordeelt het UWV niet alleen of jij recht hebt op een WIA-uitkering, maar ook of zowel jij als je werkgever voldoende hebben gedaan aan re-integratie. Stel je voor dat je na twee jaar een WIA-keuring hebt, en het re-integratiedossier laat zien dat er nauwelijks stappen zijn gezet. Dan kan het UWV oordelen dat de re-integratie-inspanningen onvoldoende waren. Voor de werkgever betekent dat een loonsanctie: hij moet dan verplicht nog een jaar loon doorbetalen. En voor jou als werknemer geldt: als jij aantoonbaar niet hebt meegewerkt aan re-integratie, kan dat meewegen in de beoordeling van je uitkeringsrecht. (Bron: UWV, Wet verbetering poortwachter)
Dit klinkt spannender dan het is. In de praktijk zijn werkgevers die hun re-integratieplicht serieus nemen vaak ontvankelijk voor een werknemer die zelf initiatief neemt. Het signaleert betrokkenheid en maakt het gesprek makkelijker.
Zo ga je te werk:
Stap 1: Stel vast wat je nodig hebt.
Gaat het om regie in het formele re-integratieproces? Om loopbaanoriëntatie? Om begeleiding bij burn-out herstel? Of een combinatie? Dat bepaalt welk type coach past bij jouw situatie.
Stap 2: Voer een kennismakingsgesprek.
Spreek de coach die je op het oog hebt eerst zelf. Bespreek wat jouw situatie vraagt. Een goede coach wil dat ook weten voordat je iets afspreekt.
Stap 3: Onderbouw je voorstel richting je werkgever.
Concreet en praktisch. Leg uit wat je wil bereiken, in welke periode, en hoe dat aansluit op je re-integratieplan. Benoem ook dat een werknemer die zelf zijn coach kiest doorgaans meer betrokken is bij het traject. Dat is niet alleen goed voor jou, het is ook in het belang van je werkgever: iemand die regie voelt over het eigen herstelproces, heeft een grotere kans op succesvolle terugkeer naar werk.
Stap 4: Leg het schriftelijk vast.
Wat mondeling is besproken maar niet staat opgeschreven, bestaat niet. Dit geldt voor het volledige re-integratiedossier. Vraag om schriftelijke bevestiging van afspraken.
Als je werkgever het voorstel afwijst maar zelf ook geen re-integratieondersteuning aanbiedt, staat dat op gespannen voet met zijn re-integratieverplichting. In dat geval kun je een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV: een onafhankelijke toets of je werkgever voldoende inspanningen verricht voor jouw re-integratie. Let op: het deskundigenoordeel beoordeelt de totale re-integratie-inspanning van de werkgever, niet of jouw specifieke voorkeur voor een coach gehonoreerd had moeten worden. Als je werkgever een ander alternatief aandraagt, is dat een ander gesprek. (Bron: UWV)
Die vraag is belangrijk, want de verwarring over deze rollen is groot en de consequenties zijn niet gering.
De bedrijfsarts is de enige arts die wettelijk bevoegd is om jouw belastbaarheid voor werk te beoordelen. Niet je huisarts, niet je fysiotherapeut, niet je psycholoog. De bedrijfsarts stelt een belastbaarheidsprofiel op: wat kun jij op dit moment, fysiek en mentaal, in het kader van arbeid? Dat profiel vormt de basis voor beslissingen in je re-integratietraject. (Bron: NVAB)
De bedrijfsarts werkt voor jouw werkgever, maar heeft een onafhankelijke medische positie. Ben je het niet eens met zijn oordeel? Vraag dan een second opinion aan bij een andere bedrijfsarts. Dat is kosteloos en je werkgever is verplicht dit te faciliteren.
De arbeidsdeskundige (AD) is de schakel tussen de medische beoordeling en jouw re-integratieplan. Wat de bedrijfsarts heeft vastgesteld over jouw belastbaarheid, vertaalt de AD naar concrete arbeidsmogelijkheden: welke functies zijn haalbaar, in welke sector, op welk niveau? Het AD-advies bepaalt inhoudelijk wat er in je zoekprofiel en re-integratieplan terechtkomt. Als jij het gevoel hebt dat het zoekprofiel niet klopt bij wat je kunt of wie je bent, zit het probleem vrijwel altijd hier. Niet bij de coach.
De re-integratiecoach begeleidt jou in het proces. Geen medisch oordeel. Geen belastbaarheidsprofiel. Wel: hulp bij het begrijpen van het traject, het voeren van de juiste gesprekken, het bepalen van richting en het bewaken van jouw belang.
De taakgedelegeerde is een rol die regelmatig voor verwarring zorgt. Taakdelegatie betekent dat de bedrijfsarts bepaalde taken overlaat aan een andere professional, zoals een verpleegkundige, verzuimcoach of een andere zorgprofessional. Die persoon heet dan de taakgedelegeerde.
Het kan dus voorkomen dat je bij de arbo niet door de bedrijfsarts zelf wordt gezien, maar door een taakgedelegeerde. Dat is wettelijk toegestaan. Maar er is een harde grens: het vaststellen van jouw belastbaarheid mag nooit worden gedelegeerd. Dat is en blijft een taak van de bedrijfsarts zelf. (Bron: NVAB)
Je hebt altijd het recht om de bedrijfsarts persoonlijk te spreken. Wil je dat? Vraag er dan expliciet om. Je werkgever is wettelijk verplicht je die toegang te bieden.
Goede begeleiding begint bij een eerlijk gesprek over waar jij staat.
Geen standaard stappenplan dat voor iedereen hetzelfde is. Geen geruststellende taal over hoe alles beter wordt. Maar een scherp beeld van: wat speelt er, wat heb jij nodig, en wat is de meest zinvolle volgende stap?
Tempo dat aansluit bij je herstel.
Te vroeg terugkeren naar werk, voordat je fysiologisch hersteld bent, werkt averechts. Maar ook te lang stilstaan kost je iets. Een goede coach stelt vast wat jij op dit moment kunt en bouwt van daaruit, niet op basis van wat de planning zegt.
Regie die jij houdt, ook in het formele traject.
Je werkgever heeft verplichtingen. Jij hebt rechten. Maar rechten moet je ook kennen en benoemen. Een goede coach zorgt dat jij actief aanwezig bent in je eigen traject, ook als dat ongemakkelijke gesprekken vraagt.
Duidelijkheid over wat er wordt teruggekoppeld naar je werkgever.
Een goede coach legt je aan het begin uit wat hij of zij rapporteert. De lijn is helder: procesmatig wel, inhoudelijk niet. Dat betekent dat de werkgever te horen krijgt welke activiteiten er zijn uitgevoerd en wat het resultaat is en niet wat er in jullie gesprekken inhoudelijk is besproken. Jouw coaching-inhoud blijft tussen jou en de coach.
Eerlijkheid over de volgende stap.
Soms is terugkeer naar dezelfde functie realistisch. Soms is het dat structureel niet. Een coach die dat niet eerlijk benoemt, helpt je op de korte termijn (want jij kunt even lekker het oncomfortabele uit de weg gaan). Op de langere termijn levert het je niets op.
Die combinatie is ingewikkelder dan ze lijkt.
Re-integratie vraagt dat je vooruit kijkt: welk werk, welke stappen, welk plan. Burn-out herstel vraagt dat je vertraagt: rust, fysiologisch herstel, geen grote beslissingen nemen vanuit uitputting. Die twee rijmen niet altijd.
Als de uitputting nog actief is, is de vraag “waar ga ik werken en in welke functie?” te vroeg. Niet omdat die vraag niet belangrijk is, maar omdat je hem vanuit uitputting niet eerlijk kunt beantwoorden. Je neemt dan beslissingen die niet representatief zijn voor wie je bent als je er goed in zit.
Dat betekent niet dat je niets kunt doen.
Het betekent dat de volgorde ertoe doet.
Burn-out begeleiding en re-integratiecoaching zijn in die fase twee aparte trajecten die wel op elkaar afgestemd moeten worden.
Twijfel je of er bij jou sprake is van werkstress of van burn-out?
Dat onderscheid is belangrijker dan het misschien lijkt. Lees het artikel ‘Werkstress of burn-out? Dit is het verschil’
↳ Meer over burn-out begeleiding lees je hier.
Gaat het primair om richting en regie, en is het fysiologische herstel voldoende op gang? Dan is loopbaancoaching zinvol, ook parallel aan re-integratie.
↳ Meer over loopbaancoaching lees je hier.
Wil je eens vrijblijvend sparren over jouw situatie?
Plan een gesprek met me in, ik denk heel graag met je mee. ↴
